अर्धवार्षिक परीक्षा – 2026-27

कक्षा – 8
विषय – संस्कृत
समयः 2:30 घंटे —————————————————————————————————————— पूर्णांक: 60

बहुविकल्पीयप्रश्नाः (प्रश्न 1-5)

निर्देशः – उचितविकल्पं चित्वा लिखत। (प्रत्येक प्रश्नस्य कृते 1 अंकः निर्धारितः अस्ति।)

प्रश्न-1 ‘कालज्ञो वराहमिहिरः’ पाठानुसारं वराहमिहिरस्य जन्म कुत्र अभवत्?
(क) उज्जयिन्याम् (ख) अयोध्यायाम् (ग) कपित्थग्रामे (घ) पाटलिपुत्रे

प्रश्न-2 ‘अहम्’ इति पदस्य बहुवचनं किम्?
(क) त्वम् (ख) युष्माकम् (ग) वयम् (घ) तौ

प्रश्न-3 ‘कः रक्षयति कः रक्षितः’ पाठे कस्य समस्यायाः वर्णनम् अस्ति?
(क) जलस्य (ख) धनस्य (ग) पर्यावरणस्य (घ) कालस्य

प्रश्न-4 ‘हिमालयः’ इति पदे सन्धिः अस्ति:
(क) गुणसन्धिः (ख) यण्सन्धिः (ग) दीर्घसन्धिः (घ) वृद्धिसन्धिः

प्रश्न-5 ‘यक्षः युधिष्ठिरसंवादः’ पाठे युधिष्ठिरः कस्य मातुः पुत्रं जीवितुम् इच्छति?
(क) कुन्त्याः (ख) द्रौपद्याः (ग) माद्र्याः (घ) सत्यवत्याः

रिक्तस्थान (प्रश्न 6-10)

निर्देशः – उचितशब्दैः रिक्तस्थानान् पूरयत। (प्रत्येक प्रश्नस्य कृते 1 अंकः निर्धारितः अस्ति।)

प्रश्न-6 ‘संसारसागरस्य नायकाः’ इति पाठे ______ निर्माणस्य विषयः अस्ति। (तडागानाम्/गृहाणाम्)

प्रश्न-7 ‘स्वयं प्रकाशः’ ______ अस्ति। (सूर्यः/चन्द्रमा)

प्रश्न-8 लोकमान्यः ______ इत्युपाधिना विभूषितः। (तिलकः/विवेकानन्दः)

प्रश्न-9 लङ्लकारे (Past Tense) ______ इत्यस्य प्रयोगः भवति। (अ/सन्)

प्रश्न-10 ‘उप’ इत्यस्य उपसर्गस्य प्रयोगेन ______ इति पदं भवति। (उपकारः/अपकारः)

अतिलघुउत्तरीयप्रश्नाः (प्रश्न 11-16)

निर्देशः – अधोलिखितप्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरं लिखत। (प्रत्येक प्रश्नस्य कृते 2 अंकः निर्धारितः अस्ति।)

प्रश्न-11 कालिदासस्य प्रसिद्धं खण्डकाव्यं किम्?

प्रश्न-12 ‘सप्तभगिन्यः’ (Seven Sisters) इति कस्य राज्यसमूहस्य नाम अस्ति?

प्रश्न-13 ‘बुद्धचरितम्’ कस्य रचना अस्ति?

प्रश्न-14 ‘सदैव पुरतो निधेहि चरणम्’ इति गीतस्य रचयिता कः?

प्रश्न-15 ‘मम’ इत्यस्मिन् पदे का विभक्तिः?

प्रश्न-16 ‘द्रष्टुम्’ इत्यस्मिन् पदे कः प्रत्ययः अस्ति?

लघुउत्तरीयप्रश्नाः (प्रश्न 17-22)

निर्देशः – अधोलिखितप्रश्नानाम् एकवाक्येन उत्तरं लिखत। (प्रत्येक प्रश्नस्य कृते 3 अंकः निर्धारितः अस्ति।)

प्रश्न-17 ‘सूक्तयः’ पाठानुसारं धनम् कदा नश्वरं भवति?

प्रश्न-18 ‘वयं सर्वे भारतीयाः’ इति पाठे अस्माकं देशे कति राज्याणि, कति केन्द्रशासितप्रदेशाः च सन्ति?

प्रश्न-19 स्वामी विवेकानन्दस्य बाल्यकालस्य नाम किम् आसीत्?

प्रश्न-20 निर्देशानुसारं उत्तरं लिखत:
(अ) गच्छामि इत्यस्मिन् पदे कः पुरुषः?
(ब) लिखन्ति इति पदे कः लकारः?
(स) मातापितरौ इति पदे कः समासः?

प्रश्न-21 अधोलिखितसंख्याः संस्कृतशब्देषु लिखत:
(अ) 18 (अष्टादश)
(ब) 20 (विंशतिः)
(स) 25 (पञ्चविंशतिः)

प्रश्न-22 स्वपाठ्यपुस्तकात् एकं श्लोकं लिखत यः अस्मिन् प्रश्नपत्रे नास्ति।

दीर्घ-उत्तरीय प्रश्नाः (प्रश्न 23-26)

निर्देशः – अधोलिखितप्रश्नानां निर्देशानुसारम् उत्तरं लिखत। (प्रत्येक प्रश्नस्य कृते 5 अंकः निर्धारितः अस्ति।)

प्रश्न-23 कोष्ठकात् उचितशब्दं चित्वा पत्रपूर्तिं कुरुत:
(वार्षिकम्, भवदीयः, दश, अर्जनम्, अवकाशम्)

सेवायाम्,
श्रीमान् प्रधानाचार्यमहोदयः,
शासकीयमाध्यमिकविद्यालयः,

विषयः – एकस्य ______ आवेदनपत्रम्।

मान्याः,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् श्वः मम भगिन्याः विवाहः अस्ति। अतः अहं ______ दिनानि विद्यालयं आगन्तुं न शक्नोमि। कृपया मम ______ दिनस्य अवकाशं स्वीकुरुत। एतदर्थम् अहं कृतज्ञः भविष्यामि।

धन्यवादः।

दिनांकः ______
______ शिष्यः,
कक्षा अष्टमी

प्रश्न-24 अधोलिखितेषु एकस्मिन् विषये पञ्च-वाक्यानि संस्कृते लिखत:
(अ) गायत्रीतटः (चित्रकूटम्)
(ब) भारतवर्षम्
(स) मम प्रियः कविः

प्रश्न-25 अधोलिखितपद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृते लिखत।

“विद्वत्त्वं च नृपत्वं च न तुल्यं कदाचन।
स्वदेशे पूज्यते राजा, विद्वान् सर्वत्र पूज्यते।।”

(क) विद्वत्त्वं नृपत्वं च कदा तुल्यं न?
(ख) राजा कुत्र पूज्यते?
(ग) विद्वान् कुत्र पूज्यते?
(घ) नृपत्वम् इत्यस्य अर्थं लिखत।
(ङ) ‘नृपत्वम्’ पदस्य पर्यायपदम् किम्?

प्रश्न-26 अधोलिखितगद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृते लिखत-

“स्वामी विवेकानन्दः बाल्यकाले नरेन्द्रनाथः आसीत्। सः बाल्यकालादेव कुशाग्रबुद्धिः, स्पष्टवादी च आसीत्। सः प्रतिदिनं ध्यानं करोति स्म। तस्य गुरुः श्रीरामकृष्णः परमहंसः आसीत्। नरेन्द्रनाथः तस्मात् योगं, वेदान्तं, धर्मं च अपठत्। सः भारतस्य संस्कृतिं विदेशेषु प्रचारयत्। सः यूनाम् कृते प्रेरणास्रोतः अस्ति। परोपकारः तस्य जीवनस्य मुख्यं ध्येयं आसीत्।”

(क) विवेकानन्दस्य बाल्यकालस्य नाम किम् आसीत्?
(ख) सः प्रतिदिनं किं करोति स्म?
(ग) कः नरेन्द्रनाथस्य गुरुः आसीत्?
(घ) विवेकानन्दः यूनाम् कृते कः अस्ति?
(ङ) ‘परमहंसः’ इत्यस्य पदे कः समासः अस्ति?

---