Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF | कक्षा 11वीं संस्कृत वार्षिक परीक्षा 2027
कक्षा 11वीं संस्कृत वार्षिक परीक्षा 2027 की तैयारी कर रहे विद्यार्थियों के लिए इस पोस्ट में संस्कृत का पूरा प्रश्नपत्र दिया गया है। विद्यार्थी इस प्रश्नपत्र को हल करके अपनी तैयारी का आकलन कर सकते हैं और संस्कृत व्याकरण, गद्य, पद्य, नाट्यांश, अनुवाद, पत्र लेखन तथा संस्कृत साहित्य से संबंधित प्रश्नों का अभ्यास कर सकते हैं।
इस प्रश्नपत्र में समास, संधि, प्रत्यय, अव्यय, कारक, लकार, उपसर्ग, संस्कृत साहित्य, गद्यांश-पद्यांश की व्याख्या, रिक्त स्थान पूर्ति, अनुच्छेद लेखन और पत्र लेखन से संबंधित प्रश्न शामिल हैं।
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
Class 11 Sanskrit Annual Paper 2027 – परीक्षा विवरण
परीक्षा का नाम: वार्षिक परीक्षा 2027
कक्षा: 11वीं
विषय: संस्कृत (Sanskrit)
समय: 3 घंटे
पूर्णांक: 80 अंक
कक्षा 11वीं संस्कृत वार्षिक परीक्षा 2027 – पूरा प्रश्नपत्र
वार्षिक परीक्षा 2027
कक्षा – 11वीं
विषय – संस्कृत
समय : 03 घंटे———————————————————————————————————————-पूर्णांक : 80
निर्देशाः
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः सन्ति।
- प्रश्नानां सम्मुखे अङ्काः प्रदत्ताः सन्ति।
- सर्वेषां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेनैव लेखनीयानि।
प्रश्नपत्रम्
प्र. 1. उचितं विकल्पं चित्वा लिखत। (1×6=6)
(i) ‘हरिहरौ’ इत्यस्मिन् पदे समासः अस्ति –
(क) अव्ययीभावः
(ख) तत्पुरुषः
(ग) कर्मधारयः
(घ) द्वन्द्वः
(ii) तत्पुरुष-समासस्य उदाहरणम् अस्ति –
(क) पितरौ
(ख) नवरात्रिः
(ग) राजपुरुषः
(घ) अधर्मः
(iii) ‘पञ्चगङ्गम्’ इत्यस्मिन् पदे समासः अस्ति –
(क) कर्मधारयः
(ख) बहुव्रीहिः
(ग) तत्पुरुषः
(घ) अव्ययीभावः
(iv) ‘श्रीशः’ पदे सन्धिः अस्ति –
(क) गुणसन्धिः
(ख) दीर्घसन्धिः
(ग) व्यञ्जनसन्धिः
(घ) णत्वसन्धिः
(v) ‘हिमालयः’ पदस्य सन्धिविच्छेदः अस्ति –
(क) हि + माल्यः
(ख) हिम + आलयः
(ग) हिम + आलयः
(घ) हिम + लयः
(vi) ‘अद्य + एव’ इत्यत्र सन्धि-युक्तपदम् अस्ति –
(क) अद्यैव
(ख) अद्ये
(ग) अद्य
(घ) अद्यौ
प्र. 2. कोष्ठकात् चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत। (1×6=6)
(i) ‘गच्छन्’ पदे प्रत्ययः अस्ति। (शतृ / शानच्)
(ii) ‘पठितवान्’ पदे प्रत्ययः अस्ति। (मतुप् / क्तवतु)
(iii) ‘बाल + टाप्’ भवति। (बालटा / बाला)
(iv) ‘अहम् अद्य गच्छामि’ इत्यत्र अव्ययम् अस्ति। (अहम् / अद्य)
(v) ‘कोलाहलं मा कुरु’ इत्यत्र अव्ययम् अस्ति। (मा / कुरु)
(vi) ‘त्वया कुत्र गम्यते’ इत्यत्र अव्ययम् अस्ति। (त्वया / कुत्र / गम्यते)
प्र. 3. शुद्धवाक्यानां समक्षम् ‘आम्’ अशुद्धवाक्यानां समक्षम् ‘न’ इति लिखत। (1×6=6)
(i) ‘गम्भीरेण स्वरेण’ इत्यत्र स्वरेण विशेषणपदम् अस्ति। [ ]
(ii) ‘मुमूर्षुः जनः’ इत्यत्र मुमूर्षुः विशेषणपदम् नास्ति। [ ]
(iii) ‘कपटी सदा सन्’ इत्यत्र सदा अव्ययपदम् अस्ति। [ ]
(iv) ‘देशद्रोही गूढचरः’ इत्यत्र गूढचरः विशेषणपदम् अस्ति। [ ]
(v) ‘नमः’ योगे चतुर्थी विभक्तिः भवति। [ ]
(vi) सम्प्रदान कारके चतुर्थी विभक्तिः न भवति। [ ]
प्र. 4. उचितं युग्म-मेलनं कुरुत। (1×4=4)
| स्तम्भ (क) | स्तम्भ (ख) |
|---|---|
| (क) मुहूर्तमात्रम् | (i) क्षणमात्रम् |
| (ख) अजीर्णे | (ii) भोजनं विषमम् |
| (ग) गुणी | (iii) गुणं वेत्ति |
| (घ) मूर्खः | (iv) परित्यज्य |
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 5. एकपदेन उत्तरं लिखत। (1×7=7)
(i) ‘अपठत्’ इत्यस्मिन् पदे कः लकारः अस्ति?
(ii) भविष्यत्काले कः लकारः भवति?
(iii) ‘गच्छताम्’ इत्यस्मिन् पदे किं वचनम् अस्ति?
(iv) ‘करोषि’ इत्यस्मिन् पदे कः पुरुषः अस्ति?
(v) ‘प्रविश’ इत्यस्मिन् पदे कः उपसर्गः अस्ति?
(vi) ‘सम्’ उपसर्गस्य एकम् उदाहरणं लिखत।
(vii) ‘सम्प्रेषय’ इत्यस्मिन् पदे कः उपसर्गः अस्ति?
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 6. ब्राह्मणाः कीदृशाः स्युः? (2)
अथवा
दौवारिकः संन्यासिनम् कम् अमन्यत?
प्र. 7. कथं क्वणन्तः सुषुकाः विलसन्ति? (2)
अथवा
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
सिंहः केन विभाति?
प्र. 8. दिलीपस्य कार्याणाम् आरम्भः कीदृशः आसीत्? (2)
अथवा
वत्सराजः भोजं कुत्र नीतवान्?
प्र. 9. सभायां कीदृशः ब्राह्मणः आगतवान्? (2)
अथवा
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
रामस्य अभिषेकः कथं निवृत्तः?
प्र. 10. के सर्वलोकस्य दासाः सन्ति? (2)
अथवा
काभ्यां न प्रमदितव्यम्?
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 11. युग्ममेलनं कुरुत (ग्रन्थ-लेखक मेलनम्)। (1×4=4)
| स्तम्भ (क) | स्तम्भ (ख) |
|---|---|
| (क) कौटिल्यः | (i) मनुस्मृतिः |
| (ख) दण्डी | (ii) अष्टाध्यायी |
| (ग) मनुः | (iii) अर्थशास्त्रम् |
| (घ) पाणिनिः | (iv) दशकुमारचरितम् |
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 12. ‘जानकीहरण’ ग्रन्थस्य लेखकः कः? कति च सर्गाः सन्ति? (2)
अथवा
‘महाभारतस्य’ रचयिता कः अस्ति? अत्र कति पर्वाणि सन्ति?
प्र. 13. प्रश्नपत्रे समागतान् श्लोकान् विहाय स्वपाठ्यपुस्तकात् एकं सुभाषितं लिखत। (2)
प्र. 14. रेखाङ्कितानि पदानि अधिकृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत। (कोऽपि द्वौ) (2)
(क) मदालसा शिष्यान् जीवनकलां पाठयितुं सूचयति।
(ख) मुञ्जः भोजस्य जन्मपत्रिकाम् अदर्शयत्।
(ग) लक्ष्म्याः रक्षार्थं पत्याः सहयोगः अनिवार्यः।
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 15. अधोलिखितानि वाक्यानि कः कं प्रति कथयति? (कोऽपि द्वौ) (2)
(क) नृपतेः दर्शनेनाशङ्का प्रजानाम्।
(ख) रोदितव्ये काले सौमित्रिणा धनुर्गृहीतम्।
(ग) न शक्नोमि रोषं धारयितुम्।
प्र. 16. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायाम् लिखत। (3)
भोजस्य एषा भीषणां निशां मुञ्जोच्छादनोऽभूत्। ततो राजा ब्राह्मणं सम्प्रेष्य निशीथे शयनमासाद्य व्यचिन्तयत् – राजलक्ष्मीर्भोजकुमारं गमिष्यति, तदाहं जीवन्नपि मृतः। तस्माच्च अभुक्त्वा एव सः एकाकी कमपि च सेवकं बङ्गदेशाधीश्वरं वत्सराजं समाकारयत्। वत्सराजश्च धारानगरीं सम्प्राप्य राजानं प्रणिपत्योपविष्टः।
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्रश्नाः –
(क) किम् निशां मुञ्जोच्छादनोऽभूत्?
(ख) राजा कुत्र व्यचिन्तयत्?
(ग) मुञ्जः कं समाकारयत्?
अथवा
त्रिवर्णानां स्थान-करण प्रयत्नादिभिः निष्पत्तिर्वर्णानां शिक्षा। नानाशाखाधीतानां मन्त्राणां विनियोजकं सूत्रं कल्पः। सा च चतुर्वेदविद्या। शब्दानामाख्यानं व्याकरणम्। निर्वचनं निरुक्तम्। छन्दसां प्रतिपादयित्री छन्दोविचितिः। ग्रहगणितं ज्योतिषम्। पौरुषेयं तु पुराणम्, आन्वीक्षिकी, मीमांसा, स्मृतितन्त्रं इति चत्वारि शास्त्राणि।
प्रश्नाः –
(क) वर्णानां निष्पत्तिनिर्णयिनी का?
(ख) किं व्याकरणम्?
(ग) कल्पः किम्?
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 17. अधोलिखितं पद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायाम् लिखत। (3)
आकारसदृशप्रज्ञः प्रज्ञया सदृशागमः।
आगमैः सदृशारम्भ आरम्भसदृशोदयः॥
प्रश्नाः –
(क) तस्य उदयः कथम् आसीत्?
(ख) दिलीपस्य प्रज्ञा कीदृशी आसीत्?
(ग) दिलीपस्य आगमः कथम् आसीत्?
अथवा
स्वायत्तमेकान्तगुणं विधात्रा विनिर्मितं छादनमज्ञतायाः।
विशेषतः सर्वविदां समाजे विभूषणं मौनमपण्डितानाम्॥
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्रश्नाः –
(क) मौनं केषां विभूषणम्?
(ख) विधात्रा अज्ञतायाः किं विनिर्मितम्?
(ग) सर्वविदां समाजे अपण्डितानां किं विभूषणम्?
प्र. 18. अधोलिखितं नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषायाम् लिखत। (3)
काञ्चुकीयः – परित्रायतां परित्रायतां कुमारः।
रामः – आर्य! कः परित्रातव्यः?
काञ्चुकीयः – महाराज!
रामः – महाराज इति। आर्य! ननु वक्तव्यम्। एकशरीर-संक्षिप्ता पृथिवी रक्षितव्या इति। अथ कुत उत्पन्नोऽयं दोषः?
काञ्चुकीयः – स्वजनात्।
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्रश्नाः –
(क) एकशरीर-संक्षिप्ता का रक्षितव्या?
(ख) कः परित्रातव्यः?
(ग) ‘परित्रायतां कुमारः’ इति कः अवदत्?
अथवा
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
ऋत्विजः – अहो शोभनं गन्धर्वराजविभवतो राजोद्यानम्। आम्रमञ्जरीणां परां शोभां दृष्ट्वा कोकिलानां च मधुरवाचं श्रुत्वा कस्य यूनो हृदयं सहसा उत्कण्ठितं न भविष्यति?
प्रश्नाः –
(क) आम्रपार्श्वे केषाम् आलाप इव श्रूयते?
(ख) शोभनं राजोद्यानं कस्य आसीत्?
(ग) केषां मधुरवाचं श्रुत्वा हृदयम् उत्कण्ठितं भवति?
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 19. रिक्तस्थानपूर्तिं कुरुत। (कोऽपि त्रयः) (3)
(क) एषा …………………………………………….
(ख) सत्यं वद, धर्मं चर …………………………………………….
(ग) यानि विद्या ……………………………………………. तानि सेवितव्यानि।
(घ) त्यागेन सम्भृतार्थानां ……………………………………………. मतिभाषणम्।
(ङ) गुणं वेत्ति …………………………………………….।
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 20. अधोलिखितम् अपठितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृते लिखत। (4)
‘दहेज’ अथवा ‘दायज’ इति शब्दः समाजस्य एकः कलङ्कः अस्ति। विवाहः जीवनस्य एकः अमूल्यः निधिः अस्ति। विवाहस्य जीवनेन सह अभिन्नः सम्बन्धः अस्ति। दहेजस्य कारणेन निर्धनानां कन्यकाः बहुकालम् अविवाहिताः भवन्ति। पुरा इयं प्रथा अस्माकं देशे जनसामान्ये प्रचलिता आसीत्। मध्यकाले सामन्तयुगे राजानः स्वकन्याभ्यः विवाहेषु अपारधनराशिं सुखसाधनानि च दातुं प्रारभन्त।
प्रश्नाः –
(क) मध्यकाले राजानः किं प्रारभन्त?
(ख) निर्धनानां कन्यकाः कीदृश्यः भवन्ति?
(ग) समाजस्य एकः कलङ्कः कः अस्ति?
(घ) दहेजस्य कारणात् काः बहुकालम् अविवाहिताः भवन्ति?
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
प्र. 21. प्रदत्तैः शब्दैः अनुच्छेदलेखनं कुरुत। (4)
शब्दाः: कपिलमुनिः, कृत्वा, अश्वः, एकदा, इन्द्रः, राजा।
सूर्यवंशस्य सगरः राजा आसीत्। सः अश्वमेधयागं कृत्वा अश्वमेधं ……………. (1) ……………. पुरतः स्थापितवान्। ……………. (2) ……………. यागस्य अन्ते यज्ञस्य अश्वः त्रिभुवनं सञ्चारं कृतवान्। अश्वमेधस्य इन्द्रः असूयया आसीत्। तस्मात् सः यज्ञस्य अश्वं गृहीत्वा पाताललोके कपिलमुनेः ……………. (3) ……………. आश्रमं गतवान्। मुनिः तपः कुर्वन् ध्याने आसीत्।
प्र. 22. अग्रजस्य विवाहे आमन्त्रयितुं मित्रं प्रति पत्रं लिखत। (4)
अथवा
स्वप्राचार्याय कृते दिनद्वयस्य अवकाशार्थं प्रार्थनापत्रं लिखत।
प्र. 23. अधोलिखितेषु एकस्य कवेः संक्षिप्तं परिचयं संस्कृते लिखत। (4)
(क) भारविः
(ख) वाल्मीकिः
(ग) महाकविः कालिदासः
(घ) वेदव्यासः
Class 11 Sanskrit Varshik Paper 2027 PDF Download
कक्षा 11वीं संस्कृत वार्षिक परीक्षा 2027 की तैयारी कैसे करें?
- संस्कृत व्याकरण: समास, संधि, प्रत्यय, अव्यय, कारक, विभक्ति, लकार और उपसर्ग का अभ्यास करें।
- गद्य एवं पद्य: पाठ्यपुस्तक के गद्यांश, श्लोक और उनके प्रश्न-उत्तर तैयार करें।
- नाट्यांश: पात्रों के संवाद, वक्ता की पहचान और प्रश्नों के उत्तर लिखने का अभ्यास करें।
- रिक्त स्थान पूर्ति: पाठ्यपुस्तक के सुभाषित, श्लोक और महत्वपूर्ण वाक्य याद करें।
- पत्र लेखन: मित्र को निमंत्रण-पत्र और अवकाश के लिए प्रार्थना-पत्र लिखने का अभ्यास करें।
- संस्कृत साहित्य: प्रमुख कवियों और लेखकों का संक्षिप्त परिचय तैयार करें।
विद्यार्थियों को सलाह दी जाती है कि वे इस प्रश्नपत्र को निर्धारित समय में हल करें। सभी उत्तर संस्कृत भाषा में लिखने का अभ्यास करें और व्याकरण के नियमों पर विशेष ध्यान दें।
महत्त्वपूर्ण सूचना: यह पोस्ट आपकी अपलोड की गई कक्षा 11वीं संस्कृत वार्षिक परीक्षा 2027 की PDF पर आधारित है। स्कैन में कुछ शब्द स्पष्ट नहीं हैं, इसलिए प्रकाशन से पहले मूल PDF से उनका मिलान कर लें। प्रश्नपत्र का मूल पृष्ठ-लेआउट दिखाने के लिए PDF को WordPress के PDF Viewer / Embed ब्लॉक में पोस्ट के बीच में जोड़ें।